Vì sao cùng một khoản vay lại có mức lãi chênh nhau
Nhiều người chỉ nhìn con số lãi suất in trên tờ rơi rồi quyết định. Đó là lý do phổ biến khiến chi phí thực tế cao hơn dự tính ban đầu.
Theo báo cáo gần nhất của Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cho vay bình quân bằng đồng Việt Nam dao động khoảng 8,0% đến 10,1% mỗi năm, tính trên cả khoản vay mới và dư nợ cũ. Nhưng đây là con số bình quân toàn hệ thống. Mức mà một khách hàng cá nhân thực sự nhận được phụ thuộc vào kỳ hạn, mục đích vay, tài sản bảo đảm và lịch sử tín dụng của chính người đó.
Khoảng cách giữa các nhóm ngân hàng khá rõ. Nhóm ngân hàng thương mại nhà nước công bố lãi suất bình quân quanh 7,7% đến 8,4% một năm. Nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân thường cao hơn, nhiều đơn vị vượt 10% và có nơi trên 11% một năm. Các công ty tài chính tiêu dùng thì tính theo cách khác hẳn, phổ biến từ 18% một năm trở lên theo dư nợ giảm dần, vì họ cho vay không cần tài sản bảo đảm và chấp nhận rủi ro cao hơn.
Điều đáng lưu ý là lãi suất huy động đang ở mức cao, kỳ hạn 6 đến 12 tháng có nơi chạm 8% một năm. Khi chi phí đầu vào tăng, lãi vay khó giảm nhanh. Một số ngân hàng đã công bố các chương trình giảm lãi từ 1% đến 2% cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp nhỏ, nhưng thường kèm điều kiện về thời gian giải ngân hoặc lĩnh vực ưu tiên. Vì vậy, hỏi thẳng nhân viên tín dụng về mức lãi suất áp dụng cho hồ sơ cụ thể của mình vẫn là bước không thể bỏ qua.
Một điểm dễ bị bỏ sót là cách tính lãi. Lãi suất phẳng và lãi suất trên dư nợ giảm dần cho ra hai kết quả rất khác nhau dù con số công bố trông giống nhau. Với khoản vay tiêu dùng cá nhân trả góp trong 24 tháng, chênh lệch vài điểm phần trăm mỗi năm có thể tương đương nhiều triệu đồng tổng chi phí.
Ngân hàng và công ty tài chính: chọn theo hoàn cảnh, không theo quảng cáo
Không có một lựa chọn tốt nhất cho tất cả mọi người. Người có hợp đồng lao động, lương chuyển khoản đều đặn sẽ tiếp cận được mức lãi thấp hơn ở ngân hàng. Người làm nghề tự do, thu nhập theo mùa hoặc mới đi làm lại thường phù hợp hơn với công ty tài chính, dù chi phí cao hơn.
| Loại hình | Sản phẩm tham khảo | Hạn mức công bố | Kỳ hạn | Lãi suất tham khảo | Phù hợp với |
|---|
| Ngân hàng thương mại nhà nước | Vay tiêu dùng có bảo đảm hoặc tín chấp theo lương | Tùy nhu cầu và thu nhập | 12 đến 60 tháng | Bình quân 7,7% đến 8,4%/năm | Người có thu nhập chứng minh được, cần khoản vay lớn |
| Ngân hàng thương mại cổ phần | Vay tiêu dùng tín chấp theo lương | Vài chục đến vài trăm triệu đồng | 12 đến 60 tháng | Bình quân 9% đến 11,4%/năm | Nhân viên văn phòng, người có sao kê lương ổn định |
| Công ty tài chính tiêu dùng | Vay tiền mặt trả góp | FE Credit công bố 6 đến 100 triệu; Home Credit 5 đến 250 triệu; Shinhan Finance tối đa 500 triệu | 6 đến 60 tháng | Từ 18%/năm theo dư nợ giảm dần | Người thu nhập từ 3 triệu/tháng, không có tài sản bảo đảm |
| Ngân hàng số, ứng dụng vay | Vay nhanh bằng CCCD | Khoản nhỏ, vài triệu đến vài chục triệu | Ngắn hạn | Tùy đơn vị, cần đọc kỹ biểu phí | Người cần tiền gấp, hồ sơ tối giản |
Bảng trên chỉ mang tính tham khảo. Hạn mức và lãi suất thực tế do từng đơn vị điều chỉnh theo hồ sơ, nên con số cuối cùng luôn cần xác nhận bằng văn bản trước khi ký.
Câu chuyện thường gặp ở TP.HCM: một nhân viên văn phòng cần 50 triệu đồng sửa nhà, ban đầu định vay qua ứng dụng vì tiện. Sau khi so sánh, người này chuyển sang vay tín chấp tại ngân hàng nơi nhận lương, lãi suất thấp hơn đáng kể nhờ có sao kê 6 tháng. Ở chiều ngược lại, một tài xế xe công nghệ tại Đà Nẵng không có bảng lương nên chọn công ty tài chính, nhưng chỉ vay 20 triệu trong 12 tháng để giữ tổng chi phí ở mức kiểm soát được.
Với người lớn tuổi, điều kiện tuổi là rào cản thật. Phần lớn đơn vị nhận hồ sơ đến 60 tuổi, một số ít như HD Saison mở rộng đến 70 tuổi. Khoản vay tiêu dùng cho người thu nhập thấp hoặc người đã nghỉ hưu thường bị giới hạn hạn mức, và đôi khi cần người đồng vay hoặc người tham chiếu.
Hồ sơ được duyệt nhanh khi chuẩn bị đúng
Bước đầu tiên là kiểm tra nợ xấu CIC. Nhiều hồ sơ bị từ chối không phải vì thu nhập thấp mà vì một khoản thẻ tín dụng quên thanh toán từ vài năm trước vẫn còn ghi nhận. Người vay có thể tra cứu lịch sử tín dụng của mình qua các kênh chính thức của trung tâm thông tin tín dụng quốc gia trước khi nộp hồ sơ ở bất kỳ đâu.
Bước thứ hai là xác định khoản trả hàng tháng. Một nguyên tắc an toàn là tổng các khoản trả nợ không vượt quá 40% đến 50% thu nhập. Nếu vượt ngưỡng này, nên giảm hạn mức hoặc kéo dài kỳ hạn, thay vì cố vay cho đủ.
Bước thứ ba là chuẩn bị giấy tờ theo đúng yêu cầu của từng đơn vị. Căn cước công dân còn hạn là điều kiện chung. Ngân hàng thường cần hợp đồng lao động và sao kê tài khoản 3 đến 6 tháng. Công ty tài chính linh hoạt hơn, có nơi chỉ cần căn cước và tài khoản ngân hàng chính chủ, nhưng bù lại lãi suất cao hơn.
Bước thứ tư, đọc kỹ ba con số trước khi ký: lãi suất áp dụng sau giai đoạn ưu đãi, phí phạt trả trước hạn và tổng số tiền phải trả theo lịch. Nhiều hợp đồng quảng cáo mức lãi hấp dẫn trong vài tháng đầu rồi thả nổi về mức cao hơn nhiều. Khoản vay tiêu dùng trả góp TP.HCM hay bất kỳ tỉnh thành nào cũng nên được tính bằng tổng chi phí, không bằng con số mỗi tháng.
Nguồn hỗ trợ tại địa phương khá phong phú. Các chi nhánh ngân hàng ở trung tâm thành phố lớn thường có bộ phận tư vấn riêng cho khách hàng cá nhân, có thể yêu cầu bảng minh họa lịch trả nợ bằng giấy. Các trang so sánh sản phẩm vay giúp hình dung mặt bằng lãi suất, nhưng thông tin cuối cùng vẫn phải lấy từ đơn vị cho vay. Với người mua sắm qua kênh điện tử hoặc ví điện tử, nhiều nền tảng có sẵn công cụ tính khoản trả hàng tháng, dùng thử trước khi nộp hồ sơ sẽ tránh được cú sốc ở tháng thứ mười hai.
Việc cần làm trước khi nộp hồ sơ
Đừng bắt đầu bằng câu hỏi vay được bao nhiêu. Hãy bắt đầu bằng câu hỏi mỗi tháng trả được bao nhiêu mà không phải cắt giảm sinh hoạt cơ bản. Con số đó quyết định hạn mức, kỳ hạn và cả đơn vị nên chọn.
Khi đến gặp nhân viên tín dụng, nên hỏi ba điều: lãi suất sau ưu đãi là bao nhiêu, tổng chi phí trả hết khoản vay là bao nhiêu, và nếu trả trước hạn thì mất khoản phí nào. Đơn vị trả lời rõ ràng, có bảng tính cụ thể thường đáng tin hơn nơi chỉ nói bằng lời.
Một khoản vay tiêu dùng cá nhân tại Việt Nam không xấu. Nó chỉ trở nên đắt khi người vay không biết mình đang trả cho cái gì. Kiểm tra lịch sử tín dụng, chọn kỳ hạn vừa sức và đọc hợp đồng trước khi ký là ba việc nhỏ, nhưng đủ để khoản vay phục vụ mục đích của bạn thay vì kéo dài thành gánh nặng nhiều năm.
研究の知恵